NRC Vandaag24 Joulu 2025

Wilde Eeuwen, het begin: aflevering 3

Deze week hoor je in NRC Vandaag onze serie Wilde eeuwen, het begin. Een van de verhalende series die we dit jaar maakten: perfect voor tijdens de dagen rond Kerst.

Het is 12.000 jaar geleden. Sjamaan Slata wandelt naar Göbleki Tepe, bakt brood en hallucineert op beschimmelde rogge. Zullen zijn visioenen de landbouw vooruit helpen?

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl.

Voor deze aflevering is onder meer gebruikt gemaakt van deze literatuur:

Oliver Dietrich ‘Shamanism at Early Neolithic Göbekli Tepe, southeastern Turkey. Methodological contributions to an archaeology of belief’ in Praehistorische Zeitschrift, in mei 2024.

Steven Mithen ‘Shamanism at the transition from foraging to farming in Southwest Asia: sacra, ritual, and performance at Neolithic WF16 (southern Jordan)’ in The Journal of the Council for British Research in the Levant, in September 2022.

David Graeber en David Wengrow. ‘The Dawn of Everything, A New History of Humanity’, bij Penguin in 2022.

Li Liu e.a. ‘Fermented beverage and food storage in 13,000 y-old stone mortars at Raqefet Cave, Israel: Investigating Natufian ritual feasting’ in in oktober 2018.

Amaia Arranz-Otaeguia e.a. ‘Archaeobotanical evidence reveals the origins of bread 14,400 years ago in northeastern Jordan’ in PNAS, op 13 juli 2018.

Leore Grosman e.a. ‘A Natufian Ritual Event’ in Current Anthropology, in juni 2016.

Marion Benz ‘Symbols of Power - Symbols of Crisis? A Psycho-Social Approach to Early Neolithic Symbol Systems’, Neo-Lithics, in januari 2014.

Leore Grosman e.a. ‘A 12,000-year-old Shaman burial from the southern Levant (Israel)’ in PNAS, op 18 november 2008.

Zohar Kerem e.a. ‘Chickpea domestication in the Neolithic Levant through the nutritional perspective’ in Journal of Archaeological Science, in augustus 2007.

Tekst en presentatie: Hendrik Spiering

Redactie en regie: Mirjam van Zuidam

Muziek, montage en mixage: Rufus van Baardwijk

Beeld: Jeen Berting

Vormgeving: Yannick Mortier

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Tämä jakso on lisätty Podme-palveluun avoimen RSS-syötteen kautta eikä se ole Podmen omaa tuotantoa. Siksi jakso saattaa sisältää mainontaa.

Jaksot(1982)

Duizenden baby's werden jarenlang gedwongen afgestaan. Het kabinet maakt nu excuses

Vandaag biedt de overheid excuses aan zogenoemde afstandsmoeders- en kinderen aan. Decennialang moesten duizenden ongehuwde Nederlandse meisjes en vrouwen onder druk hun baby’s afstaan. Redacteur Chri...

2 Heinä 20min

Nederland joeg beleggers de woningmarkt uit - maar heeft ze nu nodig

Wat als de grootste commerciële huisbaas van Nederland omvalt? Redacteur Sjoerd Klumpenaar volgde de afgelopen weken de crisis bij Vesteda. Want de situatie daar is niet alleen een groot probleem voor...

1 Heinä 19min

De strijd om een iconische foto van André Hazes

24 jaar geleden maakte fotograaf Patrick Post een iconische foto van André Hazes. Vandaag, op de dag dat Hazes 75 jaar zou zijn geworden, duikt die foto weer overal op. Zonder toestemming van de maker...

30 Kesä 18min

Als je vanwege stikstof moet stoppen met boeren

Vrijdag presenteerde het kabinet het langverwachte plan om Nederland uit de stikstofcrisis te trekken. Boeren zullen hun bedrijf ingrijpend moeten verduurzamen of het misschien zelfs moeten opdoeken. ...

29 Kesä 21min

Een sterker Europa? Laten we geen fouten uit het verleden herhalen | Luisterverhaal op zondag

Marwa Bouazzati wint met dit essay de Marc Chavannes-prijs 2026. Iedereen die niet ouder is dan 35 jaar kon dit jaar meedoen door een essay te schrijven dat antwoord gaf op de vraag: Vaarwel Amerika, ...

28 Kesä 11min

Trump slaat alle adviezen van economen in de wind. Toch blijft zijn economie groeien | Zo simpel is het niet

Donald Trump doet alles waar economen 's nachts wakker van liggen. En toch groeit de Amerikaanse economie harder dan voorspeld. Tart de president de economische wetten, of is er meer aan de hand? In d...

27 Kesä 40min

Drugscontroles als nieuw verdienmodel op festivals

Drugs en festivals zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Maar officieel zijn harddrugs verboden. Om het verbod te handhaven schakelen festivals commerciële partijen in die ongecontroleerd boetes ui...

26 Kesä 20min

Hoe Nederland een drone-revolutie in Oekraïne ontketende

Drones zetten de oorlog in Oekraïne totaal op zijn kop. Dankzij die drones is de frontlinie vrijwel ondoordringbaar en kunnen zelfs doelen in Moskou worden aangevallen. Redacteur Steven Derix onderzoc...

25 Kesä 21min