Canal-e Vafa || کانال وفا | اپیزود ۶۴|

پاورقی با علی سجادی | بیست و سه سال

در این قسمت از پاورقی، علی سجادی به گوشه‌ای کمتر دیده‌شده از تاریخ نشر پس از انقلاب ۱۳۵۷ می‌پردازد: سرقت و جعل ادبی و انتشار آثاری به نام کسانی غیر از صاحبان اصلی آنها. او از آثاری می‌گوید که پیش از انقلاب در مسیر ممیزی و انتشار قرار داشتند، یا نسخه‌هایی که در مجموعه‌ها و کتابخانه‌های خصوصی نگهداری می‌شدند؛ اما پس از مصادره اموال، اعدام یا خروج صاحبان آنها از ایران، به روایت سجادی، برخی از این آثار به دست دیگران افتادند و گاه با تغییر یا حتی به نام اشخاص دیگری منتشر شدند.

یکی از نمونه‌های اصلی این برنامه، کتاب بحث‌برانگیز «بیست و سه سال» اثر علی دشتی است.

علی سجادی سرگذشت انتشار این کتاب را دنبال می‌کند؛ از نخستین انتشار آن در نشریه «کاوه» در برلین به همت محمد عاصمی و جواد وهاب‌زاده، تا انتشار بعدی در بیروت و سپس ترجمه انگلیسی آن در بریتانیا، پس از درگذشت علی دشتی.

او همچنین از نسخه‌ای می‌گوید که سال‌ها بعد در واشنگتن با آن روبه‌رو شد؛ متنی که به گفته سجادی، از «بیست و سه سال» اقتباس و با تغییراتی به نام نویسنده‌ای دیگر منتشر شده بود.اما اهمیت «بیست و سه سال» از نگاه علی سجادی تنها در سرگذشت پرماجرای انتشار آن نیست. به باور او، یکی از ویژگی‌های مهم کار دشتی این بود که کوشید پیامبر اسلام را، فارغ از حواشی و تفاسیر مذهبی، به‌عنوان یک انسان و شخصیت تاریخی مورد مطالعه قرار دهد.

در ادامه، سجادی به نمونه‌های دیگری از جعل، سرقت یا اقتباس‌های نادرست از آثار دیگران نیز اشاره می‌کند و بار دیگر این پرسش را پیش روی ما می‌گذارد:وقتی نسخه اصلی، نام نویسنده و حتی تاریخ انتشار یک اثر می‌تواند تغییر کند، چگونه می‌توان به حافظه مکتوب یک جامعه اعتماد کرد؟

گاهی حقیقت در پاورقی‌ها پنهان است.