Bok og bibliotek – to av dei beste tinga i heile verda7 Elo 2024

#34 John Chrastka: – Bibliotekarar blir truga med vald og fengsel

I episode 34 av podkasten Bok & bibliotek gir vi ei innføring i situasjonen til amerikanske skulebibliotek og folkebibliotek – straight from the source.

Den siste tida har vi kunna lesa om amerikanske bibliotekarar som blir truga med fysisk vald og er redde for å hamna i fengsel for å ha «upassande» innhald i bokhyllene. For å forstå situasjonen betre har vi snakka med John Chrastka, som må vera ei av dei mest brennande eldsjelene USA har fostra når det kjem til engasjement for bibliotek og lesekultur. I 2012 forlet han ei trygg stilling som vervingsansvarleg i den amerikanske bibliotekforeininga American Library Association for å bygga ein ny organisasjon frå botn: EveryLibrary.

Hovudmålet var å hjelpa lokale skulebibliotek og folkebibliotek til større tilskot og politisk gjennomslagskraft, og det har dei mange stadar lukkast med. Men slik som det politiske klimaet har utvikla seg har dei brukt meir og meir tid på å bistå bibliotektilsette og lokalsamfunn med å nedkjempa forsøk på å fjerna bøker frå bokhyllene. Og i det siste har dei òg måtta slåss mot lovforslag som vil opna for at bibliotekarar kan bli strafferettsleg forfølgde og bli fradømt jobben sin for å formidla pornografi til ungar berre om dei til dømes har Maja Kobabe grafiske roman Gender Queer på hylla.

Du kan gleda deg til ein svært så lærerik prat om finansieringssystemet til bibliotek og skular i USA, betydninga av politisk påverkingsarbeid, felles utfordingar rundt utlån av lydbøker og tap av papirbøker i skulevesenet, og – ikkje minst – den utsette situasjonen til bibliotekarar på andre sida av Atlanteren.

Opptaket blei gjort tysdag den 6. august 2024.

Tre lesetips frå John Chrastka:

· Amor Towles: En gentleman i Moskva

· Danielle Evans: The Office of Historical Corrections

· Ronald J. Krotoszynski Jr.: Reclaiming the Petition Clause: Seditious Libel, "Offensive" Protest, and the Right to Petition the Government for a Redress of Grievances

Tämä jakso on lisätty Podme-palveluun avoimen RSS-syötteen kautta eikä se ole Podmen omaa tuotantoa. Siksi jakso saattaa sisältää mainontaa.

Jaksot(53)

#52 Kan Sommarles bli betre?

I denne episoden får de høyra opptak av debatten Kan Sommarles bli betre? som vi arrangerte i samarbeid med Periskop på sentralen i Oslo onsdag 27. mai. Utgangspunktet var Oddmund Kårevik sitt innlegg...

29 Touko 1h 22min

#51 Sam Helmic frå ALA: – Sensur er ein hammar på jakt etter ein spiker

Sam Helmick, president i American Library Association (ALA), var hovudtalar under Bibliotekmøtet 2026 i Molde. I denne episoden får du høgdepunkt frå foredraget hen heldt der 18. mars og eit intervju ...

8 Huhti 57min

#50 Bibliotekpanelet om Mette-Marit, Lydbøker, NBT og hovudet til Magnus Lagabøter

Bok & bibliotek knabbar skamlaust frå NRK og lagar vårt eige «fredagspanel» – velkomen til Bibliotekpanelet!I denne første utgåva består panelet av:Monica Isobel Glenna, bibliotekar, litteraturvitar o...

6 Maalis 56min

#49 Knut Storberget og Karianne Aam om biblioteka sine roller i krisetider

2026 er totalforsvarsåret. Treng du gode argument for kvifor biblioteka er avgjerande i dette arbeidet? Treng du inspirasjon til arrangement og tiltak på ditt eige bibliotek? Då er du komen til rett p...

6 Maalis 1h 1min

#48 Møt vinnarane av Årets bibliotek 2025, Skjåk folkebibliotek

Den gjevaste av norske bibliotekprisar blei delt ut torsdag 15. januar, og Årets bibliotek 2025 blei Skjåk folkebibliotek i Innlandet fylke. Er humøret litt så som så? Unn deg sjølv å høyra vinnarint...

16 Tammi 30min

#47 Avgangsintervjuet med Aslak Sira Myhre

Etter 11 år i Bibliotek-Norge sin mektigaste posisjon går Aslak Sira Myhre no av som nasjonalbibliotekar. Bok & bibliotek-redaktør Arne Olav Hageberg har møtt han til ein oppsummerande samtale om digi...

4 Joulu 202555min

#46 Den store litteraturpolitiske debatten – i samarbeid med Prosa

Prosa – Tidsskrift for sakprosa inviterte til litteraturpolitisk debatt i Oslo 17. juni i år. Høvet var lanseringa av utgåve 2-25 med stortingsvalet som tema. I starten av episoden gjestar redaktør en...

8 Elo 20251h 3min

#45 Avsløring av kjeldekritikkproblem gav skulebibliotekaren Holbergpris – med Anne Brit Ingholm og Pål Steiner

Lærarar meiner dei underviser godt om kjeldekritikk. Elevane meiner dei aldri har lært det, verken på barneskulen, ungdomsskulen eller i vidaregåande. Det er den tabloide versjonen av innhaldet i denn...

30 Heinä 202530min