Canal-e Vafa || کانال وفا | اپیزود ۱۲|

شهروند آگاه کجای چرخه اطلاعات ایستاده؟ مصرف کننده و تماشاگره؟ یا بخشی از داستان؟ در دو اپیزود پیشین سواد رسانه‌ای گفتیم مشکل امروز ما کمبود اطلاعات نیست؛ هجوم اطلاعات است.گفتیم سواد رسانه‌ای یعنی مکث و تأمل، فکر کردن پیش از واکنش.پرسیدیم پشت خبر کیست؟ کدام رسانه، و کدام سیاست؟گفتیم چه در رسانه‌های دولتی داخل ایران و چه در رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور، تحلیل‌ها خیلی وقت‌ها به‌جای ترویج فهم و آگاهی در حد نمایش و یا حتی فال‌بینی تقلیل پیدا کرده.دیدی فلان رییس جمهور توییت زد؟ آقا میزنه یا نمی‌زنه؟ ببینید من کی گفتم؟ و …به «رسانهٔ مستقل» هم پرداختیم و گفتیم رسانهٔ مستقل به‌ این معنا نیست که وابسته نباشه؛ به‌معنای پاسخ‌گو بودن به شهروندانه.یعنی اگر رسانه‌ای پاسخ‌گو و شهروندمحور باشه از وابستگیش چه مالی یا سیاستی مستقل میشه و بدون پذیرش کثرت صداها در جامعه، رسانه به رسانه‌ای هویتی و درون‌گروهی تبدیل شود.حالا می‌رسیم به سؤال مهم‌تر:منِ مخاطب، من شهروند، کجای این چرخه ایستاده‌ام؟ تماشاگرم؟ یا بخشی از ماجرا؟واکنش یا کنش؟بخش زیادی از محتوایی که می‌بینیم برای فهم ساخته نشده؛ برای واکنش ساخته شده.خشم، ترس، هیجان، تحقیر و تنفر.واکنش‌های سریع که فرصت مکث کردن و تآمل نمی‌دهند.الگوریتم‌ها که در اپیزود ۱ اشاره‌ای به اونها کردیم دقیقاً به همین واکنش‌ها پاداش می‌دهند، نه به سؤال کردن نه به تردید داشتن.اما شهروند آگاه قرار نیست فقط واکنش نشان بده.چرخهٔ عرضه و تقاضای اطلاعاتما معمولاً فکر می‌کنیم رسانه‌ها تولید می‌کنند و ما فقط مصرف می‌کنیم.اما واقعیت این است که ما هم بخشی از چرخهٔ عرضه و تقاضای اطلاعات هستیم.هر لایک، هر بازنشر، هر کامنت، و حتی هر سکوت، یک انتخاب است.خاطرم هست چندین سال پیشسازمان ملل کمپینی برای مبارزه با فساد داشتبا عنوان حلقه زنجیره فساد رو پاره کن یعنی اگر هر حلقه‌ای مسئولیت خودش را بپذیرد، می‌شود زنجیره را قطع کرد.در مورد اطلاعات غلط و میس‌اینفرمیشن هم شهروند آگاه میتونه همینطور عمل کنه شهروند آگاه لازم نیست رسانه بسازد؛ کافی است بداند کِی بازنشر نکند، کِی مکث کند، و کِی زنجیرهٔ اطلاعات غلط را پاره کند.چه چیزهایی دیده نمی‌شوند؟سواد رسانه‌ای فقط دیدن خبر نیست؛ دیدنِ آن چیزی‌ست که به خبر تبدیل نمیشن—حال یا یا به خاطر سیاست پشت اون رسانه - دولت ها و اسپانسرها رو در اپیزود قبلی یادتون هست؟ سواد رسانه‌آی دیدنِ آن چیزی‌ست که با برنامه یا ناآگاهانه حذف می‌شودخیلی روایت‌ها نه سانسور می‌شوند، نه ترند؛ اصلاً وارد میدان نمی‌شوند،‌ چون خبری نیستند - همون دیدگاه واکنش طلبولی شهروند آگاه فقط دنبال آنچه پر سر و صداست و ترنده نمی‌رود.کارشناس کیست؟هر کسی که زیاد حرف می‌زند تحلیل‌گر نیست.تحلیل فوری اغلب جای تحلیل عمیق را می‌گیرد.شهروند آگاهمی‌داندهر حرفی دانش نیست،هر تجربه‌ای تحلیل نیست،و هر نظر شخصیالزاماً قابل تعمیم نیست.رسانه بدون شهروند آگاهرسانه ذاتاً به سمت واکنش می‌رود؛ نبود آگاهی یا شهروند آگاه این مسیر را تندتر می‌کند.خاطرتون هست که گفتیم به شعور خودمون و شعور دیگران احترام بذاریم. این همون آگاهیهشهروند آگاه به سمت تأمل، و فهم میره، و این راه انتخاب را باز می‌کند.انتخاب شهروند آگاه تولید واکنش نیست، انتخاب شهروند آگاه کنش آگاهانه است. وقتی به‌جای بازنشر فوری، مکث می‌کنیم، منبعش را نگاه می‌کنیم، و از خودمان می‌پرسیمآیا این یک واکنشه هیجانیه یا کنش آگاهانه؟همین مکث ساده یک تصمیم شخصی است، اما اثرش جمعی است.و این‌جاست که سواد رسانه‌ای از یک مهارت فردی به یک مسئولیت مدنی تبدیل می‌شود.برای فردایی بهتر. بیشتر بپرسیم بیشتر بیاندیشیم و با امید و آگاهی قدمی برداریم