Wilde Eeuwen, het begin: aflevering 3
NRC Vandaag24 Dec 2025

Wilde Eeuwen, het begin: aflevering 3

Deze week hoor je in NRC Vandaag onze serie Wilde eeuwen, het begin. Een van de verhalende series die we dit jaar maakten: perfect voor tijdens de dagen rond Kerst.


Het is 12.000 jaar geleden. Sjamaan Slata wandelt naar Göbleki Tepe, bakt brood en hallucineert op beschimmelde rogge. Zullen zijn visioenen de landbouw vooruit helpen?


Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl.


Voor deze aflevering is onder meer gebruikt gemaakt van deze literatuur:

Oliver Dietrich ‘Shamanism at Early Neolithic Göbekli Tepe, southeastern Turkey. Methodological contributions to an archaeology of belief’ in Praehistorische Zeitschrift, in mei 2024.

Steven Mithen ‘Shamanism at the transition from foraging to farming in Southwest Asia: sacra, ritual, and performance at Neolithic WF16 (southern Jordan)’ in The Journal of the Council for British Research in the Levant, in September 2022.

David Graeber en David Wengrow. ‘The Dawn of Everything, A New History of Humanity’, bij Penguin in 2022.

Li Liu e.a. ‘Fermented beverage and food storage in 13,000 y-old stone mortars at Raqefet Cave, Israel: Investigating Natufian ritual feasting’ in in oktober 2018.

Amaia Arranz-Otaeguia e.a. ‘Archaeobotanical evidence reveals the origins of bread 14,400 years ago in northeastern Jordan’ in PNAS, op 13 juli 2018.

Leore Grosman e.a. ‘A Natufian Ritual Event’ in Current Anthropology, in juni 2016.

Marion Benz ‘Symbols of Power - Symbols of Crisis? A Psycho-Social Approach to Early Neolithic Symbol Systems’, Neo-Lithics, in januari 2014.

Leore Grosman e.a. ‘A 12,000-year-old Shaman burial from the southern Levant (Israel)’ in PNAS, op 18 november 2008.

Zohar Kerem e.a. ‘Chickpea domestication in the Neolithic Levant through the nutritional perspective’ in Journal of Archaeological Science, in augustus 2007.


Tekst en presentatie: Hendrik Spiering

Redactie en regie: Mirjam van Zuidam

Muziek, montage en mixage: Rufus van Baardwijk

Beeld: Jeen Berting

Vormgeving: Yannick Mortier

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Avsnitt(1848)

Luisterverhaal op zondag: Welvaartsevangelist Tom de Wal vond de kerk vroeger maar saai en oubollig

Luisterverhaal op zondag: Welvaartsevangelist Tom de Wal vond de kerk vroeger maar saai en oubollig

In zijn jeugd vond hij kerkelijke preken saai en oubollig. Tegenwoordig is Tom de Wal een van de bekendste gebedsgenezers van Nederland. Zijn organisatie Frontrunners is op veel plekken niet welkom. „...

8 Feb 20min

Bad Bunny zet de VS op scherp

Bad Bunny zet de VS op scherp

Bad Bunny staat zondagnacht op het podium in de rust van de Super Bowl, het grootste optreden van de wereld. Een politieke keuze, zo oordeelde conservatief Amerika, inclusief Donald Trump. Maar, volge...

7 Feb 20min

Wat een minderheidskabinet vraagt van coalitie én oppositie

Wat een minderheidskabinet vraagt van coalitie én oppositie

“Aan de slag." Zo heet het regeerakkoord tussen D66, VVD en CDA. Na de eerste week ligt er een voorlopig antwoord op de vraag: hoe gaat dit minderheidskabinet functioneren? Want om de coalitie van dez...

6 Feb 19min

Dit ga je zien deze Winterspelen: gevoel, geopolitiek en kijkcijfers

Dit ga je zien deze Winterspelen: gevoel, geopolitiek en kijkcijfers

Noord-Italië staat vanaf vrijdag helemaal in het teken van de Olympische Winterspelen. Die lijken op het eerste oog puur te gaan over sport. Maar wie verder kijkt, ziet dat ze over veel meer gaan: pol...

5 Feb 19min

DigiD in Amerikaanse handen: hoe erg is dat?

DigiD in Amerikaanse handen: hoe erg is dat?

Grote onrust de afgelopen dagen: tienduizenden handtekeningen, Kamervragen, volle talkshowtafels. Het IT-bedrijf Solvinity, dat ervoor zorgt dat overheidsdienst DigiD goed werkt, dreigt te worden verk...

4 Feb 20min

De ijskoude oorlogswinter in Kyiv

De ijskoude oorlogswinter in Kyiv

Het is koud in Kyiv. Vijf, tien, soms zelfs meer dan twintig graden onder nul. Het betekent voor Oekraïners dat elke dag een gevecht is, ziet redacteur Simone Peek. Zeker omdat Rusland kou als wapen i...

3 Feb 19min

Hoe een fotograaf de stilte van seksueel oorlogsgeweld doorbreekt

Hoe een fotograaf de stilte van seksueel oorlogsgeweld doorbreekt

Al een aantal jaar reist fotograaf Mona van den Berg de wereld rond met een missie. Ze fotografeert vrouwen die te maken hebben gehad met seksueel geweld in oorlogssituaties. Met haar camera brengt ze...

2 Feb 19min

Luisterverhaal op zondag: In India is een gemengd huwelijk 'verboden liefde'

Luisterverhaal op zondag: In India is een gemengd huwelijk 'verboden liefde'

Een huwelijk tussen verschillende religies kan in India op weerstand stuiten. Stellen zoeken naar mogelijkheden. „De bruiloft ging om ons, niet ons geloof.”Gast: Lisa DupuyStem: Nienke BrinkhuisRedact...

1 Feb 17min

Populärt inom Politik & nyheter

aftonbladet-krim
motiv
rss-krimstad
p3-krim
fordomspodden
flashback-forever
rss-viva-fotboll
spar
aftonbladet-daily
svenska-fall
rss-sanning-konsekvens
rss-vad-fan-hande
svd-dokumentara-berattelser-2
rss-krimreportrarna
rss-frandfors-horna
grans
olyckan-inifran
dagens-eko
kungligt
krimmagasinet