Wilde Eeuwen, het begin: aflevering 3
NRC Vandaag24 Dec 2025

Wilde Eeuwen, het begin: aflevering 3

Deze week hoor je in NRC Vandaag onze serie Wilde eeuwen, het begin. Een van de verhalende series die we dit jaar maakten: perfect voor tijdens de dagen rond Kerst.


Het is 12.000 jaar geleden. Sjamaan Slata wandelt naar Göbleki Tepe, bakt brood en hallucineert op beschimmelde rogge. Zullen zijn visioenen de landbouw vooruit helpen?


Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl.


Voor deze aflevering is onder meer gebruikt gemaakt van deze literatuur:

Oliver Dietrich ‘Shamanism at Early Neolithic Göbekli Tepe, southeastern Turkey. Methodological contributions to an archaeology of belief’ in Praehistorische Zeitschrift, in mei 2024.

Steven Mithen ‘Shamanism at the transition from foraging to farming in Southwest Asia: sacra, ritual, and performance at Neolithic WF16 (southern Jordan)’ in The Journal of the Council for British Research in the Levant, in September 2022.

David Graeber en David Wengrow. ‘The Dawn of Everything, A New History of Humanity’, bij Penguin in 2022.

Li Liu e.a. ‘Fermented beverage and food storage in 13,000 y-old stone mortars at Raqefet Cave, Israel: Investigating Natufian ritual feasting’ in in oktober 2018.

Amaia Arranz-Otaeguia e.a. ‘Archaeobotanical evidence reveals the origins of bread 14,400 years ago in northeastern Jordan’ in PNAS, op 13 juli 2018.

Leore Grosman e.a. ‘A Natufian Ritual Event’ in Current Anthropology, in juni 2016.

Marion Benz ‘Symbols of Power - Symbols of Crisis? A Psycho-Social Approach to Early Neolithic Symbol Systems’, Neo-Lithics, in januari 2014.

Leore Grosman e.a. ‘A 12,000-year-old Shaman burial from the southern Levant (Israel)’ in PNAS, op 18 november 2008.

Zohar Kerem e.a. ‘Chickpea domestication in the Neolithic Levant through the nutritional perspective’ in Journal of Archaeological Science, in augustus 2007.


Tekst en presentatie: Hendrik Spiering

Redactie en regie: Mirjam van Zuidam

Muziek, montage en mixage: Rufus van Baardwijk

Beeld: Jeen Berting

Vormgeving: Yannick Mortier

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Avsnitt(1894)

FVD’s opmars: zo wordt extreemrechts gedachtegoed normaal

FVD’s opmars: zo wordt extreemrechts gedachtegoed normaal

Het is verkiezingsdag: in 340 Nederlandse gemeenten kiezen mensen een nieuwe gemeenteraad. Op de kandidatenlijsten staan meerdere politici met racistische, antidemocratische en antisemitische denkbeel...

18 Mars 20min

Hoe single moslims in Nederland het taboe op daten doorbreken

Hoe single moslims in Nederland het taboe op daten doorbreken

Op zoek naar de liefde. Met datingapps, dates en wensenlijstjes. Het is ingewikkeld. Voor veel single moslims komt daar nog iets bij. Ze willen vaak meteen een huwelijkspartner vinden en daten is soms...

17 Mars 19min

Vier gemeenteraadsleden over hun werk: 'In de raad mag het botsen, maar na afloop doen we een drankje'

Vier gemeenteraadsleden over hun werk: 'In de raad mag het botsen, maar na afloop doen we een drankje'

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen, van woensdag, hoor je vier gemeenteraadsleden over hun werk. Ze zijn actief in gemeenten verspreid over het land en hebben allemaal een eigen reden om act...

16 Mars 16min

Luisterverhaal op zondag: Met de kennis van nu zou Wouter zich niet met protonen laten bestralen

Luisterverhaal op zondag: Met de kennis van nu zou Wouter zich niet met protonen laten bestralen

Met protonentherapie kunnen kankerpatiënten heel precies bestraald worden. Toen bleek dat patiënten met een specifieke hersentumor vroegtijdig overleden, werd voor deze groep de bestraling acuut stopg...

15 Mars 22min

Europa zonder de VS: ‘Een geopolitieke haai zullen we nooit worden’

Europa zonder de VS: ‘Een geopolitieke haai zullen we nooit worden’

De relatie tussen Europa en de Verenigde Staten is in een jaar compleet veranderd. Het bewustzijn groeit: Europa moet autonomer worden. Maar hoe? En wat betekent dat precies? Dat zoeken we uit in vijf...

14 Mars 35min

Waarom Oscarwinnaars sinds regering-Trump op hun woorden letten

Waarom Oscarwinnaars sinds regering-Trump op hun woorden letten

De films uit Hollywood zijn politieker dan ooit, maar de Oscar-ceremonie is dat steeds minder. Dit weekend worden de filmprijzen weer uitgereikt en filmredacteur Tristan Theirlynck verwacht weinig pol...

13 Mars 19min

Dit vertellen Iraniërs over hun dagelijks leven vol angst, hoop en verzet

Dit vertellen Iraniërs over hun dagelijks leven vol angst, hoop en verzet

Kleine protesten werden grote demonstraties; het regime sloeg keihard terug en toen volgden de bommen. Het zijn allesbepalende maanden voor de inwoners van Iran. Redacteur Irith Fuks had maandenlang i...

12 Mars 18min

Bananendozen vol staatsgeheimen: de grootste Nederlandse spionagezaak in decennia

Bananendozen vol staatsgeheimen: de grootste Nederlandse spionagezaak in decennia

Update 12 maart 2026: De rechtbank Rotterdam heeft 20 maanden cel opgelegd aan voormalig NCTV-analist Abderrahim el M. voor het naar huis meenemen van geheime documenten, maar acht spionage en het lek...

11 Mars 20min

Populärt inom Politik & nyheter

svenska-fall
p3-krim
aftonbladet-krim
spar
fordomspodden
rss-krimstad
flashback-forever
rss-sanning-konsekvens
motiv
aftonbladet-daily
krimmagasinet
rss-krimreportrarna
rss-frandfors-horna
rss-vad-fan-hande
politiken
grans
rss-flodet
sydsvenskan-dok
dagens-eko
rss-aftonbladet-krim